Διογένης

Οι μπουρδουκλεμέδες της ιστορίας τον ήθελαν γραφικό. Το πιθάρι είναι πιο γνωστό από τον ίδιο. Δεν υπηρέτησε κανένα παλουκαρόπουλο της εποχής και έτσι πέρασε στα αζήτητα. Δεν ήταν για πειράματα η κατάσταση. Σιγά μην ενδιέφερε τους εξουσιαστές της εποχής ο άνθρωπος, να είναι καλά οι γλείφτες και από φιλοσοφίες όσες γουστάρετε.
Αν στους Στωικούς συναντούμε την αναρχική θεωρία, στους Κυνικούς θα βρούμε την αναρχική πράξη με την πανηγυρική και προληπτική διάλυση κάθε αξίας και θεσμού της οργανωμένης κοινωνίας. Ο περίφημος Διογένης ο Σινωπεύς (412-323 π.Χ.), ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του κινήματος των Κυνικών, δεν συγκρότησε ένα θεωρητικό σύστημα αξιών, αλλά με τις πράξεις του γελοιοποίησε, εξευτέλισε κυριολεκτικά τις κυρίαρχες κοινωνικές συμβάσεις, σε σημείο που δύσκολα θα έφτανε και ο πιο ριζοσπαστικός αναρχικός της εποχής μας. Το έδαφος είχε ήδη προλειάνει ο Αντισθένης, ιδρυτής των Κυνικών, ο οποίος κήρυττε δημοσίως ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχει κυβέρνηση, ατομική ιδιοκτησία, επίσημη θρησκεία, γάμος.
Για τον Διογένη μόνο η ικανοποίηση των φυσικών αναγκών οδηγεί στην ευτυχία και καμία σωματική ανάγκη δεν μπορεί να θεωρηθεί ανήθικη, αφού η φύση τις δημιουργεί όλες. Ωστόσο, οι φυσικές ανάγκες μπορούν να δαμαστούν με την άσκηση, δηλαδή με το να ασκεί κάποιος το σώμα του, ώστε να περιορίζονται οι ανάγκες του στο ελάχιστο δυνατό. Αυτό θα βοηθήσει τον άνθρωπο να αποκτήσει αυτάρκεια: όσο πιο λίγες και απλές είναι οι ανάγκες του, τόσο πιο εύκολα θα μπορεί να τις ικανοποιεί. Η παράδοση στις σωματικές απολαύσεις συνιστά αδυναμία αλλά και αδικία. Στον ευτραφή ρήτορα Αναξιμένη έλεγε σαρκαστικά ο Διογένης: «Αναξιμένη, δώσε λίγη κοιλιά και στους φτωχούς». Είναι γνωστό πως ο Διογένης ζούσε σε ένα πιθάρι και ανάμεσα στα λιγοστά πράγματά του είχε και ένα ποτήρι. Κάποτε, όμως, που πήγε σε μια πηγή για να ξεδιψάσει, είδε ένα παιδί να πίνει νερό με τα χέρια του. Κατάλαβε τότε πως το ποτήρι ήταν κάτι περιττό, μια ψεύτικη ανάγκη, και το πέταξε μακριά.
Ο Διογένης και οι μεταγενέστεροί του Κυνικοί απορρίπτουν ό,τι σηματοδοτεί τον ανθρώπινο πολιτισμό. Ο Νόμος δεν έχει καμία απολύτως αξία απέναντι στη φύση, διότι οι νόμοι είναι ανθρώπινα έργα και διαφέρουν από χώρα σε χώρα, επομένως δεν έχουν αντικειμενικό κύρος και είναι ανάξιοι σεβασμού. Για τον λόγο αυτό, ακριβώς, κανένα δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να κρίνει τις πράξεις κάποιου, ούτε και οποιαδήποτε εξουσία έχει το δικαίωμα να καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων. Θυμόμαστε εδώ την παρρησία με την οποία απάντησε σαν ίσος προς ίσο ο Διογένης στον Μέγα Αλέξανδρο, όταν τον ρώτησε τι επιθυμεί να κάνει γι’ αυτόν: «Να πας πιο πέρα, γιατί μου κρύβεις τον ήλιο». Το χρήμα είναι κι αυτό άχρηστο και επιζήμιο και απερίφραστα ο Διογένης πρόσταζε: «Καταστρέψτε το νόμισμα». Κι έχει σημασία να θυμηθούμε εδώ πως οι λέξεις «νόμισμα» και «νόμος» έχουν στην ελληνική την ίδια ρίζα. Και τον πόλεμο τον καυτηρίασε ο Διογένης με τον δικό του, ιδιότυπο τρόπο: Οι Κορίνθιοι προετοιμάζονταν πυρετωδώς για να πολεμήσουν τον Φίλιππο της Μακεδονίας και για να μη φανεί ότι ο Διογένης μένει άπρακτος, πήρε κι αυτός το πιθάρι του και άρχισε να το τσουλάει πάνω κάτω! Η ισχύουσα ηθική δεν θα ξέφευγε βεβαίως από το στόχαστρο του καυστικού φιλόσοφου και ήταν τέτοια η περιφρόνηση για τους κοινωνικούς κανόνες και η αναισχυντία του που δεν δίσταζε να συνευρίσκεται με κοινές γυναίκες στη μέση του δρόμου.
Ο Διογένης άφησε πίσω του μαθητές που ακολούθησαν τον ίδιο τρόπο ζωής και καυτηρίασαν έμπρακτα την αφύσικη και τεχνητή ζωή του πολιτισμού. Από τους πιο γνωστούς συνεχιστές του είναι ο Κράτης o Θηβαίος, που έζησε ως επαίτης, έχοντας μάλιστα στο πλευρό του την Ιππαρχία, κοπέλα από αρχοντική οικογένεια και αδελφή τού επίσης Κυνικού Μητροκλή.
Ο Κυνισμός μας εκπλήσσει όχι μόνο με τις ανατρεπτικές αρχές του, αλλά και με τη μακροβιότητά του. Το 362 μ.Χ. ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Ιουλιανός γράφει σε κάποιον σύγχρονό του Κυνικό, τον Ηράκλειο, αναφερόμενος στον επίσης Κυνικό Οινόμαο, που έζησε τα ρωμαϊκά χρόνια: «Αυτός λοιπόν είναι ο στόχος του, να υπονομεύσει κάθε σεβασμό προς τους θεούς, να γελοιοποιήσει όλη την ανθρώπινη σοφία, να ποδοπατήσει όλους τους νόμους για την τιμή και τη δικαιοσύνη και επιπλέον, να ποδοπατήσει εκείνους τους νόμους οι οποίοι χαράχτηκαν από τους θεούς στις ψυχές μας... Οι ληστές βρίσκουν καταφύγιο σε έρημες περιοχές, ενώ αντίθετα οι Κυνικοί πηγαινοέρχονται ανάμεσά μας, υπονομεύοντας τους κοινωνικούς θεσμούς».
Share:

5 σχόλια:

oxia είπε...

Φώντα, νομίζω ότι τέτοιο blog δεν υπάρχει. Περιμένω εναγωνίως νέες αλήθειες που τόσα χρόνια τις κρύβουν κάτω από το χαλάκι της ιστορίας.

Φώντας είπε...

OXIA
Υπάρχουν τα πάντα όλα όπως λένε και οι ένδοξοι απόγονοι. Από πάνω ακολουθεί μια αλήθεια κατ έμε και κατ' εσέ μάλλον. Ευχαριστώ για την πρώτη επίσκεψη το δηλητήριο σου σίγουρα είναι γλύκισμα.

Ο Άραψ είπε...

Ωρέ οχιά διτσίγκουνη, δώσε κάνα βλογημένο φράγκο και σε κανα βιβλιοπωλείο να πάρεις πράμα πρωτότυπο κι αληθινό για να διαβάσεις. Δεν τα 'χουν δα και κρυμένα τα βιβλία σε μυστικά υπόγεια του Βατικανού.
Φόρα παρτίδα είναι όλα πάνω από τα χαλιά και τα μπουχαρα της Μοιραράκη.

Κι όχι τίποτα άλλο, αλλά αν διαβάζεις ιστορία από τέτοια μπλογκ στο τέλος θα μπερδεύεις κι εσύ αρχαίους με ναζιδες και άρματα με διαστημόπλοια.

Κι αυτά στα λέει ο Άραψ που και όλα τα ξέρει, κι έχει δει στο δίκτυο ιστορίες για αγρίους ουουου

vavou είπε...

προσωπική θέση: Όπως είδα, ο συγγραφέας για εκείνους που σέβεται δεν κάνει σάτιρα ή μάλλον, κάνει τη λιγότερη σάτιρα. Για τα φασιστάκια Πλάτωνα κι Αριστοτέλη, κανένα πρόβλημα, μαζί του. Για τον πολυ σπουδαίο και καταλογοκριμένο Αντιφώντα πάλι μαζί του. Για τον Διογένη, τους Στωικούς και τους Κυνικούς ξανά μανά μαζί του. Στράβωσα κατά την καθομιλουμένη μονάχα στα του Ισοκράτη και σκέψου γιατί Φώντα. Ο Ισοκράτης είναι μεγάλο κεφάλαιο για τον πολιτικό ουμανισμό και άφησέ τον ήσυχο. Ωστόσο, μιας και ο συγγραφέας νοιάζεται πραγματικά για τα ελληνικά, γελοιοποιώντας κατά βούληση κατά τις προσταγές κισσοστεφών Διονύσων(απολύτως μεμπτό κι επικροτείται), περιμένω μελλοντικά χάρην ισότητας και αισθήματος αυθεντίας και δικαίου όπως φέρεται να έχει, να κάνει το ίδιο εύστοχα για τον Χριστό, την Παναγία τον Μωάμεθ, τον Αβραάμ τον Δαυίδ κι όλο το λοιπό (φαινομενικά απολίτικο) σκυλολοϊ που αφήνει απείραχτο και θέλω να πιστεύω ότι ακόμα δεν έχει προλάβει να καταπιαστεί ως νέος ιστολόγος με δαύτους. Εκτός αν....

Φώντας είπε...

Άραψ
Συγνώμη για την αργοπορημένη απάντηση.
Αγαπητέ άραψ δεν γράφουμε ιστορία, απλά την αντιγράφουμε κανινοκά.

vavou
Χίλια συγνώμη για την αργοπορία της απάντησης αγαπητέ vavou.
Δεν γίνεται επιλεκτική και κατά βούληση γελοιοποίηση κανενός. Μια προσωπική ματιά είναι και γι αυτό όπως καταλαβαίνεις υποκειμενικές είναι οι σκέψεις. Αν υπάρχουν λάθη, δεκτά. Για τους άλλους, όταν θα υπάρχει όρεξη και αφορμή θα γίνει. Εν τω μεταξύ μας πρόλαβαν και οι γιορτές και έγινε μια μικρή ανάρτηση για τον ένα. Ευχαριστώ.